Bài 18. Bắt đầu với Python
Bài học này giới thiệu Python - một ngôn ngữ lập trình phổ biến, dễ đọc - và lệnh đầu tiên bạn sẽ dùng để giao tiếp với máy tính: in một dòng chữ ra màn hình. Qua đó, bạn sẽ hiểu lập trình về bản chất là gì, và vì sao thứ tự các câu lệnh trong một chương trình lại quan trọng.
- Cánh DiềuTin học 10 - Chủ đề F · Bài 3. Thực hành làm quen và khám phá Pythontr. 60
- Cánh DiềuTin học 10 - Chủ đề F · Bài 5. Thực hành viết chương trình đơn giảntr. 69
- Kết nối tri thứcTin học 10 - Bài 32. Ôn tập lập trình Pythontr. 153–155
Bắt đầu bằng một hình dung
Hãy hình dung bạn cần hướng dẫn một người hoàn toàn chưa biết pha trà cách pha một ấm trà, chỉ qua tin nhắn, và người đó sẽ làm đúng chính xác từng chữ bạn viết ra, không hơn không kém, không tự suy đoán thêm điều gì. Nếu bạn nhắn theo đúng thứ tự ‘cho trà vào ấm’, ‘đổ nước vào ấm’, ‘đun sôi’, người kia sẽ làm đúng như vậy - cho trà khô vào ấm trước, đổ nước lạnh vào, rồi mới đun, trong khi thứ tự đúng ra phải là đun nước sôi trước, cho trà vào ấm, rồi mới rót nước sôi lên trà. Chỉ cần đảo thứ tự vài bước, kết quả cuối cùng đã khác hẳn, dù từng bước riêng lẻ đều không hề sai.
Lập trình cũng vận hành theo đúng nguyên tắc đó. Người lập trình soạn ra một danh sách câu lệnh thật cụ thể, theo đúng thứ tự cần thực hiện; máy tính đọc và làm theo chính xác từng câu lệnh ấy, không tự suy đoán thêm bất cứ điều gì ngoài những gì đã được viết ra. Bài học này bắt đầu làm quen với Python - một trong những ngôn ngữ phổ biến nhất để viết những chỉ dẫn như vậy cho máy tính.
Nội dung bài học
- Lập trình là viết chỉ dẫn cho máy tính
- Máy tính thực hiện lệnh lần lượt, từ trên xuống
- Lệnh
print()- in một nội dung ra màn hình
Tóm tắt lý thuyết cần nhớ
- Lập trình là viết ra các câu lệnh cụ thể, đúng thứ tự, để máy tính làm theo; Python là một ngôn ngữ lập trình phổ biến, có cú pháp gần tiếng Anh nên dễ đọc, dễ học.
- Máy tính thực hiện các câu lệnh trong chương trình lần lượt, theo đúng thứ tự viết từ trên xuống dưới; đổi thứ tự dòng lệnh có thể làm thay đổi cả kết quả chạy chương trình.
- Lệnh
print()dùng để in nội dung ra màn hình, mỗi lệnh in ra một dòng; có thể dùng nhiều lệnhprint()liên tiếp để in nhiều dòng, hoặc dùng dấu phẩy để in nhiều nội dung trên cùng một dòng. - Chuỗi văn bản trong
print()phải đặt trong cặp dấu nháy kép, ví dụ"..."; số và phép tính thì in trực tiếp không cần nháy; dòng bắt đầu bằng dấu#là chú thích, máy bỏ qua hoàn toàn.
Thuật ngữ tiếng Anh trong bài
| Tiếng Anh | Đọc là | Nghĩa |
|---|---|---|
| Python | PAI-thần | ngôn ngữ lập trình Python Một ngôn ngữ lập trình dễ học, đặt theo tên loài trăn. |
| function | PHẮNG-sần | hàm Một 'cỗ máy nhỏ' lắp sẵn để làm một việc cụ thể. |
| list | lít | danh sách Một dãy nhiều giá trị xếp hàng, giống hộp bút có nhiều ô. |
| string | xì-trinh | chuỗi (xâu kí tự) Một xâu các chữ cái, số hoặc kí hiệu viết trong dấu nháy. |
Câu hỏi trắc nghiệm có đáp án
Mấy câu mẫu để bạn tự kiểm tra ngay. Trong ứng dụng, bài này có đủ 25 câu, chấm điểm tự động và giải thích từng câu sai.
- Viết ra các câu lệnh cụ thể, theo đúng thứ tự, để yêu cầu máy tính thực hiện một việc nào đó
- Thiết kế hình dáng bên ngoài, màu sắc của một chiếc máy tính sao cho đẹp và tiện cầm nắm
- Sửa chữa phần cứng bên trong máy tính khi máy bị hỏng, chẳng hạn thay quạt hoặc thay ổ cứng
- Dùng chuột nháy vào các biểu tượng có sẵn trên màn hình để chạy những phần mềm đã cài đặt
- Vì Python là ngôn ngữ lập trình duy nhất tồn tại
- Vì cú pháp của Python khá gần với tiếng Anh thông thường, ngắn gọn và dễ đọc
- Vì chương trình viết bằng Python luôn chạy nhanh hơn mọi ngôn ngữ khác
- Vì Python chỉ cài đặt được trên một loại máy tính duy nhất
print("Một"), dòng 2 là print("Hai"). Khi chạy chương trình, máy tính in ra màn hình theo thứ tự nào?- In ra
Mộttrước, rồi đếnHai, đúng theo thứ tự các dòng lệnh trong chương trình - In ra
Haitrước, rồi đếnMột, vì máy luôn đọc chương trình từ dòng cuối lên - Máy tự chọn ngẫu nhiên xem in
MộthayHaitrước - Hai lệnh
print()không thể cùng xuất hiện trong một chương trình
Một được in trước, Hai in sau. Máy không đọc từ dòng cuối lên, không chọn ngẫu nhiên; một chương trình hoàn toàn có thể chứa nhiều lệnh print() liên tiếp.- a)Máy tính chạy các câu lệnh trong chương trình Python theo đúng thứ tự viết ra, từ trên xuống dưới.Đúng
- b)Muốn in một đoạn chữ ra màn hình bằng lệnh
print(), đoạn chữ đó phải đặt trong cặp dấu nháy kép.Đúng - c)Một chương trình Python chỉ được phép chứa đúng một lệnh
print()duy nhất.Sai - d)Dòng bắt đầu bằng dấu
#được Python thực hiện như một câu lệnh bình thường.Sai
- (a) Đúng - máy tính đọc và thực hiện các câu lệnh lần lượt, đúng theo thứ tự chúng xuất hiện trong chương trình, từ trên xuống dưới.
- (b) Đúng - chuỗi văn bản cần đặt trong cặp dấu nháy kép để Python nhận biết đâu là đoạn chữ cần in ra.
- (c) Sai - một chương trình có thể chứa bao nhiêu lệnh
print()cũng được, mỗi lệnh in ra một dòng riêng. - (d) Sai - dòng bắt đầu bằng
#là chú thích, Python bỏ qua hoàn toàn, không thực hiện nó như một câu lệnh.
Thử ngay: minh hoạ từng bước
Bấm từng bước để tự xem cơ chế hoạt động, hoặc bấm “Tự chạy” cho nó tiến mỗi giây một lần. Đổi được dữ liệu đầu vào - không cần đăng nhập.
Học trọn bài này trong ứng dụng
Bài giảng đầy đủ, 25 câu luyện tập chấm tự động, thi thử đúng cấu trúc đề tốt nghiệp (24 trắc nghiệm + 4 Đúng/Sai), bài thực hành máy tự chấm và gia sư AI giải thích chỗ sai.
Phần học miễn phí, không cần tạo tài khoản.
Bài liên quan - Lập trình, Thuật toán & CTDL (KHMT)
Cùng mạch kiến thức với bài này, học nối tiếp cho chắc phần lí thuyết.