Bài 30. Dữ liệu lớn và xu hướng công nghệ
Bài học giới thiệu dữ liệu lớn (big data) - khối dữ liệu khổng lồ mà cả thế giới sinh ra mỗi ngày - cùng lí do vì sao nó quý giá, cách nó kết hợp với trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và IoT để tạo ra nhiều ứng dụng thông minh, và trách nhiệm đi kèm khi khai thác nguồn dữ liệu ấy.
Bắt đầu bằng một hình dung
Hãy tưởng tượng bạn đứng giữa một thành phố lớn vào một ngày rất đỗi bình thường. Ngay lúc này, hàng triệu người đang gõ tin nhắn, chụp ảnh, bật định vị trên điện thoại; hàng nghìn camera an ninh đang ghi hình từng góc phố; đèn giao thông, cảm biến đo chất lượng không khí, máy đo nhiệt độ tự động gửi số liệu về trung tâm mỗi vài giây; các cửa hàng ghi lại từng hoá đơn, từng lượt quét mã giảm giá. Chỉ trong đúng một giây, cả thành phố ấy đã tạo ra một lượng thông tin nhiều đến mức không một người nào, dù chăm chỉ đến đâu, có thể đọc hết bằng mắt thường.
Giờ hãy nhân cảnh tượng đó lên cho cả thế giới, với hàng tỉ chiếc điện thoại, hàng tỉ cảm biến, hàng triệu giao dịch diễn ra mỗi phút - ta có một “biển” dữ liệu khổng lồ, sinh ra liên tục, không lúc nào ngưng nghỉ. Biển dữ liệu ấy chính là nguyên liệu mà nhiều công nghệ hiện đại nhất hiện nay - từ gợi ý video bạn hay xem, dự báo thời tiết, cho đến xe tự lái - đang âm thầm khai thác mỗi ngày. Bài học này sẽ giúp bạn hiểu biển dữ liệu đó lớn và phức tạp đến mức nào, vì sao nó quý giá, và nó đang được kết hợp với những công nghệ nào để tạo ra các ứng dụng thông minh quanh ta.
Nội dung bài học
- 1) Dữ liệu lớn (
big data) là gì? - 2) Ba đặc điểm của dữ liệu lớn
- 3) Vì sao dữ liệu lớn quý giá?
- 4) Khi dữ liệu lớn kết hợp với công nghệ khác
- 5) Trách nhiệm và xu hướng tương lai
Tóm tắt lý thuyết cần nhớ
- Dữ liệu lớn (
big data) là khối dữ liệu khổng lồ, sinh ra liên tục từ nhiều nguồn khác nhau - mạng xã hội, cảm biến,IoT, giao dịch mua bán... - lớn và phức tạp đến mức các công cụ xử lí dữ liệu thông thường khó đảm đương. - Ba đặc điểm cốt lõi của dữ liệu lớn: khối lượng khổng lồ (
volume), tốc độ sinh ra rất nhanh (velocity), và đa dạng về loại dữ liệu (variety). - Dữ liệu lớn quý giá vì việc phân tích nó giúp phát hiện xu hướng ẩn, hỗ trợ ra quyết định, và là nguyên liệu để huấn luyện trí tuệ nhân tạo, học máy.
- Dữ liệu lớn phát huy giá trị cao nhất khi kết hợp với
IoT, điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo để tạo ra nhiều ứng dụng thông minh; đi kèm đó là trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư của dữ liệu.
Thuật ngữ tiếng Anh trong bài
| Tiếng Anh | Đọc là | Nghĩa |
|---|---|---|
| big data | bích đây-tơ | dữ liệu lớn Là lượng thông tin khổng lồ, nhiều đến mức đếm bằng tay không xuể. |
| Volume | vô-lium | khối lượng dữ liệu Nói về việc dữ liệu nhiều hay ít. |
| Velocity | vơ-lô-si-ti | tốc độ dữ liệu Nói về việc dữ liệu chạy tới nhanh cỡ nào. |
| Variety | vơ-rai-ơ-ti | sự đa dạng dữ liệu Nói về việc dữ liệu có nhiều kiểu khác nhau. |
| IoT | ai-âu-ti | Internet vạn vật Các đồ vật hằng ngày như tủ lạnh, đèn, đồng hồ được nối mạng Internet, điều khiển từ xa qua điện thoại. |
| cloud | CLAO | đám mây (lưu trữ trực tuyến) Dữ liệu lưu trên Internet thay vì trong máy nhà, nên ở đâu có mạng em cũng lấy lại được - như gửi đồ vào kho thần kỳ trên mây. |
Câu hỏi trắc nghiệm có đáp án
Mấy câu mẫu để bạn tự kiểm tra ngay. Trong ứng dụng, bài này có đủ 21 câu, chấm điểm tự động và giải thích từng câu sai.
big data) dùng để chỉ điều gì?- Một phần mềm chuyên dùng để nén nhiều tệp dữ liệu lại cho gọn nhẹ hơn trước khi lưu trữ hoặc gửi đi qua mạng Internet
- Khối dữ liệu khổng lồ, sinh ra liên tục từ nhiều nguồn khác nhau, lớn và phức tạp đến mức khó xử lí bằng các công cụ thông thường
- Tên gọi khác của bộ nhớ trong (RAM) có dung lượng lớn, nhờ đó máy tính mở được nhiều chương trình nặng cùng một lúc
- Một tệp đơn lẻ có dung lượng rất lớn, chẳng hạn một tệp video độ phân giải cao nặng trên 1 GB lưu trong máy tính
- Khối lượng khổng lồ, tính bằng hàng nghìn tỉ bản ghi
- Tốc độ sinh ra rất nhanh, dữ liệu đổ về liên tục từng giây
- Đa dạng về loại dữ liệu: văn bản, hình ảnh, âm thanh, video
- Luôn được lưu trữ miễn phí, không tốn bất kì chi phí nào
- Giúp phát hiện xu hướng mua sắm của khách hàng, hỗ trợ quyết định nhập hàng, khuyến mãi phù hợp hơn
- Giúp máy tính tại cửa hàng khởi động nhanh hơn nhờ dữ liệu hoá đơn đã được chuyển hết lên máy chủ
- Giúp giảm số lượng nhân viên thu ngân cần thiết tại quầy vì máy tự quét mã giảm giá thay cho người
- Giúp hoá đơn được in ra với tốc độ nhanh hơn do máy in nhận dữ liệu đã được phân tích sẵn từ trước
- a)Dữ liệu lớn chỉ đơn giản là một tệp có dung lượng rất lớn, chẳng hạn một video dài vài giờ.Sai
- b)Một trong ba đặc điểm của dữ liệu lớn là dữ liệu được sinh ra với tốc độ rất nhanh, gần như không ngừng nghỉ.Đúng
- c)Điện toán đám mây,
IoTvà trí tuệ nhân tạo là những công nghệ thường được kết hợp với dữ liệu lớn để tạo ra các ứng dụng thông minh.Đúng - d)Vì dữ liệu lớn phần lớn do máy móc tự động thu thập, nên việc khai thác dữ liệu lớn không cần quan tâm đến quyền riêng tư của người dùng.Sai
- (a) Sai vì dữ liệu lớn là khối dữ liệu khổng lồ, sinh liên tục từ nhiều nguồn khác nhau, không phải một tệp đơn lẻ dù tệp đó có dung lượng lớn.
- (b) Đúng, tốc độ sinh ra rất nhanh (
velocity) là một trong ba đặc điểm cốt lõi của dữ liệu lớn. - (c) Đúng, dữ liệu lớn phát huy giá trị cao nhất khi kết hợp cùng các công nghệ này.
- (d) Sai vì dữ liệu lớn phần nhiều bắt nguồn từ hoạt động của con người, nên việc thu thập, khai thác luôn phải đi kèm trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư.
Học trọn bài này trong ứng dụng
Bài giảng đầy đủ, 21 câu luyện tập chấm tự động, thi thử đúng cấu trúc đề tốt nghiệp (24 trắc nghiệm + 4 Đúng/Sai), bài thực hành máy tự chấm và gia sư AI giải thích chỗ sai.
Phần học miễn phí, không cần tạo tài khoản.
Bài liên quan - Trí tuệ nhân tạo & Học máy
Cùng mạch kiến thức với bài này, học nối tiếp cho chắc phần lí thuyết.