Bài 8. Mạng máy tính là gì?
Bài học giúp bạn hiểu mạng máy tính là gì, vì sao các thiết bị cần được nối lại với nhau, cùng hai khái niệm nền tảng LAN và WAN mà ta sẽ còn gặp lại nhiều lần về sau.
- Cánh DiềuTin học 10 - Chủ đề B · Bài 1. Mạng máy tính với cuộc sốngtr. 26
- Kết nối tri thứcTin học 10 - Bài 8. Mạng máy tính trong cuộc sống hiện đạitr. 38–43
Bắt đầu bằng một hình dung
Hãy hình dung một khu phố mới hình thành, trong đó mỗi ngôi nhà được dựng lên riêng lẻ, giữa các nhà chỉ là bãi đất trống, chưa hề có con đường nào nối lại. Muốn gửi sang nhà bên cạnh một ít gạo, hay mượn một dụng cụ, người trong khu phố phải tự băng qua bãi đất, có khi mất cả buổi mới tới nơi. Về sau, người ta làm những con đường nhỏ nối các ngôi nhà lại với nhau, việc trao đổi hàng hoá, thư từ giữa các nhà trở nên nhanh chóng hơn hẳn. Những con đường nhỏ ấy còn được nối tiếp ra những con đường lớn hơn, dẫn tới các khu phố khác, thậm chí tới những thành phố xa xôi.
Mạng máy tính hoạt động theo một nguyên lí tương tự: thay vì để mỗi máy tính, điện thoại, máy in... đứng riêng lẻ như những ngôi nhà chưa có lối đi, người ta nối các thiết bị đó lại với nhau, để chúng trao đổi dữ liệu qua lại được với nhau, và còn có thể vươn ra những mạng lớn hơn ở bên ngoài.
Nội dung bài học
- 1. Mạng máy tính - nhiều thiết bị nối lại để cùng chia sẻ
- 2. Vì sao cần có mạng máy tính?
- 3. Phân loại theo phạm vi:
LANvàWAN - 4. Cách nối các thiết bị: có dây và không dây
- 5. Mỗi thiết bị có một địa chỉ riêng trong mạng
Tóm tắt lý thuyết cần nhớ
- Mạng máy tính là các thiết bị được nối lại với nhau để trao đổi dữ liệu và dùng chung tài nguyên (tệp, máy in, kết nối Internet...).
- Mạng máy tính giúp: chia sẻ tệp, dùng chung máy in, kết nối Internet, và liên lạc với người ở xa.
- Theo phạm vi, mạng chia thành
LAN(phạm vi hẹp, như trong một nhà, một trường) vàWAN(phạm vi rộng, nối nhiều nơi xa nhau); Internet là mạngWANlớn nhất. - Thiết bị nối với nhau bằng dây hoặc không dây (
wifi), qua các thiết bị nhưrouter,switch, điểm phátwifi; mỗi thiết bị trong mạng có một địa chỉ riêng để dữ liệu tìm đúng nơi nhận.
Thuật ngữ tiếng Anh trong bài
| Tiếng Anh | Đọc là | Nghĩa |
|---|---|---|
| network | NÉT-guốc | mạng máy tính Nhiều máy tính được nối lại để cùng gửi thông tin cho nhau - giống một nhóm bạn chuyền tay mẩu giấy trong lớp. |
| LAN | lan | mạng cục bộ Mạng gói gọn trong một chỗ nhỏ, như trong một nhà, một lớp hay một trường học. |
| WAN | oan | mạng diện rộng Mạng nối nhiều mạng LAN hay nhiều máy ở xa nhau lại, nên trải ra một vùng rất rộng. |
| Internet | IN-tơ-nét | mạng Internet toàn cầu Khi tất cả những mạng nhỏ trên khắp thế giới nối chung lại thành một mạng khổng lồ, bao trùm cả Trái Đất. |
| hub | hấp | bộ chia (hub) Thiết bị nối nhiều máy vào mạng, nhưng hễ có tin đến là phát cho tất cả cùng nghe, dù chỉ một máy cần. |
| switch | xuých | bộ chuyển mạch Cũng nối nhiều máy như hub, nhưng khôn hơn: giống bác đưa thư biết đúng nhà, chỉ đưa tin cho đúng máy cần. |
| router | RAU-tơ | bộ định tuyến Thiết bị nối mạng nhà em với Internet, biết đường đưa thông tin đi đúng chỗ - giống bưu điện chuyển thư đi xa. |
| Wi-Fi | OAI-phai | mạng không dây Cách nối máy vào Internet mà không cần dây, bằng sóng - giống sóng radio vậy. |
| IoT | ai-âu-ti | Internet vạn vật Các đồ vật hằng ngày như tủ lạnh, đèn, đồng hồ được nối mạng Internet, điều khiển từ xa qua điện thoại. |
| software | SÓP-que | phần mềm Các chương trình chạy bên trong máy, như phần mềm học bài hay trò chơi - thấy nó chạy nhưng không sờ được. |
| RFID | rờ-ép-ai-đi | nhận dạng bằng sóng vô tuyến Nhận ra thẻ hay đồ vật từ xa bằng sóng radio - giống thẻ dán trên kính xe giúp tự trừ phí khi qua trạm mà không cần dừng. |
Câu hỏi trắc nghiệm có đáp án
Mấy câu mẫu để bạn tự kiểm tra ngay. Trong ứng dụng, bài này có đủ 22 câu, chấm điểm tự động và giải thích từng câu sai.
- Một chiếc máy tính có cấu hình mạnh, xử lí được nhiều việc cùng một lúc
- Nhiều thiết bị được nối lại với nhau để trao đổi dữ liệu và dùng chung tài nguyên
- Một phần mềm giúp máy tính khởi động nhanh hơn
- Một loại virus lây lan giữa các máy tính qua Internet
- Kết nối Internet
- Liên lạc với nhau
- Dùng chung máy in
- Chia sẻ tệp
LAN, vì phạm vi kết nối chỉ gói gọn trong một ngôi nhàWAN, vì có nhiều thiết bị cùng nối với nhau- Internet, vì các thiết bị đều dùng dây cáp để nối
- Không được tính là một mạng, vì chỉ có bốn thiết bị
LAN là mạng có phạm vi hẹp, ví dụ trong một ngôi nhà, một phòng máy. Các thiết bị ở đây chỉ nối trong phạm vi một ngôi nhà nên thuộc LAN, không phải WAN hay Internet; và bốn thiết bị nối với nhau, trao đổi dữ liệu được, đã đủ điều kiện gọi là một mạng.- a)
LANcó phạm vi rộng hơnWAN, vìLANthường được dùng để nối nhiều thành phố với nhau.Sai - b)Internet được xem là một mạng
WAN, thậm chí là mạngWANcó phạm vi lớn nhất.Đúng - c)Nối không dây (qua
wifi) và nối có dây (bằng cáp mạng) đều là những cách để các thiết bị trao đổi dữ liệu trong một mạng.Đúng - d)Trong một mạng máy tính, các thiết bị không cần địa chỉ riêng, vì dữ liệu gửi đi sẽ luôn tự tìm đúng nơi nhận.Sai
- (a) sai vì
LANcó phạm vi hẹp (trong một nhà, một phòng máy, một trường...), cònWANmới là mạng có phạm vi rộng, nối nhiều nơi xa nhau;LANkhông dùng để nối nhiều thành phố. - (b) đúng vì Internet nối gần như toàn bộ các mạng máy tính trên thế giới lại với nhau, là
WANcó phạm vi lớn nhất. - (c) đúng vì đây là hai cách nối phổ biến: có dây bằng cáp mạng, không dây bằng sóng
wifi. - (d) sai vì mỗi thiết bị cần một địa chỉ riêng để dữ liệu tìm đúng nơi nhận; nếu không có địa chỉ, dữ liệu sẽ không biết phải tới thiết bị nào.
Thử ngay: minh hoạ từng bước
Bấm từng bước để tự xem cơ chế hoạt động, hoặc bấm “Tự chạy” cho nó tiến mỗi giây một lần. Đổi được dữ liệu đầu vào - không cần đăng nhập.
Học trọn bài này trong ứng dụng
Bài giảng đầy đủ, 22 câu luyện tập chấm tự động, thi thử đúng cấu trúc đề tốt nghiệp (24 trắc nghiệm + 4 Đúng/Sai), bài thực hành máy tự chấm và gia sư AI giải thích chỗ sai.
Phần học miễn phí, không cần tạo tài khoản.
Bài liên quan - Mạng máy tính, Internet & IoT
Cùng mạch kiến thức với bài này, học nối tiếp cho chắc phần lí thuyết.