Bài 7. Khai thác thông tin số một cách hiệu quả
Bài học giúp bạn tìm kiếm thông tin trên Internet nhanh và đúng trọng tâm hơn nhờ chọn từ khoá hợp lý, biết đánh giá độ tin cậy của một nguồn tin, và tôn trọng bản quyền khi sử dụng lại thông tin của người khác.
- Cánh DiềuTin học 11 (Khoa học máy tính) - Chủ đề C · Bài 2. Thực hành một số tính năng hữu ích của máy tìm kiếmtr. 33
- Cánh DiềuTin học 11 (Tin học ứng dụng) - Chủ đề C · Bài 2. Thực hành một số tính năng hữu ích của máy tìm kiếmtr. 33
- Kết nối tri thứcTin học 11 (Khoa học máy tính) - Bài 7. Thực hành tìm kiếm thông tin trên Internettr. 36–38
- Kết nối tri thứcTin học 11 (Tin học ứng dụng) - Bài 7. Thực hành tìm kiếm thông tin trên Internettr. 36
Bắt đầu bằng một hình dung
Hãy hình dung một thư viện khổng lồ, xếp hàng triệu quyển sách trên hàng nghìn kệ, trải dài qua nhiều tầng lầu. Một người bước vào, cần tìm đúng một cuốn sách hướng dẫn cách trồng cà chua trong chậu trên sân thượng.
Nếu cứ đi dọc từng kệ, giở từng quyển ra xem, có khi mất trọn một buổi vẫn chưa tìm ra, thậm chí bỏ cuộc giữa chừng vì nản. Nhưng nếu biết tra cứu mục lục, gõ đúng vài từ như “trồng cà chua trong chậu”, hệ thống sẽ chỉ thẳng đến đúng kệ, đúng quyển sách cần tìm; hoặc chỉ cần hỏi đúng người phụ trách mảng cây trồng, câu trả lời có khi đến trong chưa đầy một phút.
Internet cũng là một “thư viện” như vậy, chỉ khác là nó lớn hơn gấp hàng triệu lần, và không có ai sắp xếp gọn gàng từng ngăn từng kệ theo một trật tự cố định. Muốn tìm đúng thứ mình cần giữa kho thông tin khổng lồ ấy, ta cũng phải biết cách hỏi - hỏi đúng từ, đúng cách. Nhưng tìm ra rồi vẫn chưa xong: còn phải biết thông tin đó có đáng tin hay không, và dùng lại nó sao cho đàng hoàng. Đó chính là nội dung của bài học này.
Nội dung bài học
- 1) Vì sao cần biết cách khai thác thông tin số?
- 2) Tìm kiếm tốt: chọn từ khoá, thu hẹp kết quả
- 3) Đánh giá độ tin cậy của thông tin
- 4) Tôn trọng bản quyền khi sử dụng lại thông tin
Tóm tắt lý thuyết cần nhớ
- Internet chứa lượng thông tin khổng lồ; có quyền truy cập chưa đủ để trở nên hiểu biết - phải biết tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin đúng cách mới thật sự khai thác được nó.
- Tìm kiếm tốt: chọn từ khoá ngắn gọn, đúng trọng tâm; thu hẹp kết quả bằng cách thêm từ khoá phụ hoặc đặt cụm từ cần tìm chính xác trong dấu ngoặc kép.
- Đánh giá độ tin cậy: ưu tiên nguồn chính thống hoặc chuyên gia, đối chiếu nhiều nguồn, xem thời gian cập nhật, cảnh giác tin giật gân hay tin giả.
- Tôn trọng bản quyền: luôn trích dẫn nguồn khi dùng lại thông tin của người khác; chép nguyên văn rồi nhận là của mình là đạo văn.
Thuật ngữ tiếng Anh trong bài
| Tiếng Anh | Đọc là | Nghĩa |
|---|---|---|
| URL | u-a-lờ | địa chỉ trang web Dòng chữ em gõ vào trình duyệt để đến đúng một trang web - giống địa chỉ nhà, mỗi trang chỉ có một, không trùng ai. |
| browser | BRAO-zơ | trình duyệt web Phần mềm em mở lên để xem các trang web, như Chrome hay Cốc Cốc - giống cửa sổ để nhìn ra thế giới Internet. |
| web | QUÉP | mạng lưới các trang web Cả một 'thành phố' khổng lồ gồm hàng tỉ trang web nối nhau bằng các đường link, ai cũng dạo quanh được. |
| search | XƠ-chờ | tìm kiếm Đi tìm xem một phần tử có trong dãy hay không - giống tìm một cuốn sách trên giá sách đầy ắp. |
| pi-đi-ép | tệp tài liệu PDF Một kiểu tệp tài liệu giữ nguyên cách trình bày, mở ở máy nào cũng giống nhau. |
Câu hỏi trắc nghiệm có đáp án
Mấy câu mẫu để bạn tự kiểm tra ngay. Trong ứng dụng, bài này có đủ 19 câu, chấm điểm tự động và giải thích từng câu sai.
- Từ khoá là câu hỏi đầy đủ, viết càng dài càng giúp công cụ tìm kiếm hiểu rõ ý, nên gõ nguyên cả câu là tốt nhất
- Từ khoá là những từ hoặc cụm từ cốt lõi, đúng trọng tâm, giúp công cụ tìm kiếm khoanh vùng đúng nội dung cần tìm
- Từ khoá chỉ có tác dụng khi được viết in hoa toàn bộ, vì công cụ tìm kiếm phân biệt chữ hoa với chữ thường
- Từ khoá không ảnh hưởng gì đến kết quả tìm kiếm trả về, vì công cụ luôn hiển thị sẵn các trang phổ biến nhất
- Gõ cụm từ đó và đặt trong cặp dấu ngoặc kép
- Viết cụm từ đó bằng chữ in hoa toàn bộ
- Thêm dấu chấm hỏi vào cuối cụm từ
- Tách rời từng từ trong cụm ra, mỗi từ tìm một lần riêng
python vào ô tìm kiếm nhưng nhận về đủ loại kết quả không liên quan đến lập trình, kể cả kết quả về loài trăn. Cách nào sau đây giúp thu hẹp đúng kết quả cần tìm?- Thêm từ khoá phụ liên quan đến điều cần tìm, ví dụ gõ
python lập trình - Gõ lại đúng từ
pythonthêm một lần nữa, vì từ khoá lặp lại sẽ được ưu tiên hơn - Xoá bớt một chữ cái trong
pythoncho từ khoá ngắn lại thì kết quả sẽ ít đi - Đổi từ khoá
pythonsang toàn chữ in hoa để chỉ tìm đúng tên ngôn ngữ lập trình
lập trình) giúp giới hạn phạm vi tìm kiếm vào đúng chủ đề cần tìm, loại bớt các kết quả không liên quan. Các cách còn lại không có tác dụng thu hẹp kết quả.- a)Có quyền truy cập Internet đồng nghĩa với việc tự động trở thành người hiểu biết, không cần thêm kỹ năng tìm kiếm hay đánh giá thông tin nào khác.Sai
- b)Đặt một cụm từ trong dấu ngoặc kép khi tìm kiếm giúp công cụ tìm kiếm trả về đúng các trang có nguyên văn cụm từ đó.Đúng
- c)Nên ưu tiên tin theo thông tin từ nguồn chính thống hoặc chuyên gia, đồng thời đối chiếu thêm với nhiều nguồn khác trước khi tin hẳn.Đúng
- d)Khi dùng lại số liệu hay ý tưởng từ một trang web khác cho bài viết của mình, không cần ghi nguồn miễn là đã hiểu rõ nội dung đó.Sai
- (a) sai vì chỉ có quyền truy cập Internet chưa đủ, cần thêm kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và trích dẫn thông tin mới khai thác được hiệu quả.
- (b) đúng vì đặt cụm từ trong dấu ngoặc kép báo cho công cụ tìm kiếm trả về đúng nguyên văn cụm từ đó, theo đúng thứ tự.
- (c) đúng vì đối chiếu nhiều nguồn, ưu tiên nguồn chính thống hoặc chuyên gia là cách đánh giá độ tin cậy hợp lý.
- (d) sai vì dù đã hiểu rõ nội dung, khi dùng lại số liệu hay ý tưởng của người khác vẫn cần ghi rõ nguồn tham khảo, nếu không sẽ bị coi là đạo văn.
Thử ngay: minh hoạ từng bước
Bấm từng bước để tự xem cơ chế hoạt động, hoặc bấm “Tự chạy” cho nó tiến mỗi giây một lần. Đổi được dữ liệu đầu vào - không cần đăng nhập.
Học trọn bài này trong ứng dụng
Bài giảng đầy đủ, 19 câu luyện tập chấm tự động, thi thử đúng cấu trúc đề tốt nghiệp (24 trắc nghiệm + 4 Đúng/Sai), bài thực hành máy tự chấm và gia sư AI giải thích chỗ sai.
Phần học miễn phí, không cần tạo tài khoản.
Bài liên quan - Mạng máy tính, Internet & IoT
Cùng mạch kiến thức với bài này, học nối tiếp cho chắc phần lí thuyết.