Bài 5. Từ tên miền đến địa chỉ IP: máy tính tìm nhau thế nào?
Bạn gõ một cái tên bằng chữ vào trình duyệt, còn máy tính thì chỉ làm việc được với những dãy số. Bài học này giải thích địa chỉ IP là gì, vì sao mỗi thiết bị lại có thể mang nhiều kiểu địa chỉ khác nhau, và DNS đã âm thầm làm cầu nối giữa cái tên bạn gõ với dãy số máy cần như thế nào.
- Cánh DiềuTin học 12 (Khoa học máy tính) - Chủ đề B · Bài 2. Mô hình và các giao thức mạngtr. 20
- Cánh DiềuTin học 12 (Tin học ứng dụng) - Chủ đề B · Bài 2. Mô hình và các giao thức mạngtr. 20
- Kết nối tri thứcTin học 12 (Khoa học máy tính) - Bài 4. Giao thức mạngtr. 21–25
- Kết nối tri thứcTin học 12 (Tin học ứng dụng) - Bài 4. Giao thức mạngtr. 21
Bắt đầu bằng một hình dung
Chủ nhật, lớp 12A5 tổ chức quyên góp sách cũ cho thư viện xã. Bạn lớp trưởng nhắn vào nhóm chat: “Cả lớp mang sách tới nhà bà Tám bán tạp hoá đầu ngõ 5 nhé.” Không ai thắc mắc gì cả, vì trong xóm ấy ai cũng biết nhà bà Tám ở chỗ nào.
Đến chiều, cả lớp gom được hai thùng sách quá nặng, phải đặt xe ba gác chở giúp. Lúc này thì câu “nhà bà Tám đầu ngõ 5” trở nên vô dụng: bác tài không phải người trong xóm, bác cần một thứ chính xác hơn hẳn - số 27, ngõ 5, đường Lê Lợi. Bạn lớp trưởng phải chạy sang tổ dân phố, giở cuốn sổ ghi tên chủ hộ kèm số nhà, tra ra đúng con số ấy rồi nhắn lại cho bác tài.
Điều thú vị là hai cách gọi này không hề mâu thuẫn nhau. Người trong xóm quen dùng cái tên vì nó dễ nhớ; bác tài xe ba gác cần con số vì nó không thể nhầm lẫn. Cuốn sổ ở tổ dân phố chính là chiếc cầu nối: hễ ai chỉ biết cái tên mà cần con số, cứ tra sổ là ra. Thậm chí nếu bà Tám dọn sang căn nhà khác, người ta chỉ cần sửa lại con số trong cuốn sổ, còn cả xóm vẫn gọi “nhà bà Tám” như cũ.
Câu chuyện nhỏ này mô tả gần như trọn vẹn cách hàng tỉ máy tính tìm được nhau trên Internet. Chỉ khác một chút: cuốn sổ tra cứu kia không nằm ở tổ dân phố, mà nằm rải rác trên khắp thế giới và trả lời trong chưa tới một phần mười giây.
Nội dung bài học
- 1) Địa chỉ IP - số hiệu nhận dạng mỗi thiết bị trong mạng
- 2) Địa chỉ riêng trong nhà, địa chỉ công cộng ngoài Internet
- 3) IP tĩnh, IP động và địa chỉ MAC gắn cứng vào thiết bị
- 4) Tên miền và hệ thống phân giải DNS
Tóm tắt lý thuyết cần nhớ
- Địa chỉ IP là định danh của mỗi thiết bị trong mạng; một địa chỉ IPv4 gồm bốn nhóm số từ 0 đến 255 ngăn cách bởi dấu chấm, còn IPv6 ra đời vì kho địa chỉ IPv4 đã cạn kiệt trước số lượng thiết bị ngày càng lớn.
- Địa chỉ IP riêng (thường dạng
192.168.x.x) chỉ có giá trị trong mạng nội bộ, còn mọi thiết bị trong nhà cùng ra Internet qua chung một địa chỉ IP công cộng của router. - IP tĩnh do người dùng đặt cố định bằng tay, IP động do máy chủ DHCP của router cấp tự động mỗi lần thiết bị kết nối; khác cả hai, địa chỉ MAC được gắn cứng vào card mạng nên không đổi khi chuyển mạng.
- Tên miền được đọc từ phải sang trái theo cấp (cấp cao nhất, cấp hai, tên miền con), và DNS làm nhiệm vụ phân giải tên miền thành địa chỉ IP trước khi trình duyệt gửi yêu cầu tới máy chủ.
Thuật ngữ tiếng Anh trong bài
| Tiếng Anh | Đọc là | Nghĩa |
|---|---|---|
| TCP | ti-xi-pi | giao thức TCP Chia dữ liệu lớn thành nhiều gói nhỏ có đánh số, gửi đi rồi ghép lại đúng thứ tự - như xếp lại các trang truyện bị xáo cho đúng chỗ. |
| IP | ai-pi | địa chỉ IP Là 'số nhà' riêng của mỗi máy trên mạng, để các máy khác biết gửi thông tin đến đúng chỗ. |
| IPv4 | ai-pi vê bốn | địa chỉ IP gồm 4 số Kiểu địa chỉ cũ và phổ biến để đặt tên số cho mỗi máy trên mạng, gồm 4 nhóm số. |
| HTTP | hắt-tê-tê-pê | giao thức tải trang web Quy tắc giúp trình duyệt 'xin' trang web từ máy chủ rồi mang về cho em xem - giống mẫu đơn xin chung mà máy nào cũng hiểu. |
| DNS | đê-en-ét | hệ thống phân giải tên miền Giống sổ danh bạ: em gõ tên web dễ nhớ, DNS tra giúp ra đúng 'số nhà' thật của nó là địa chỉ IP. |
| SMTP | ét-em-ti-pi | giao thức gửi thư điện tử Bộ quy tắc giúp máy tính gửi thư điện tử đi. |
| POP3 | pốp ba | giao thức nhận thư điện tử Bộ quy tắc giúp máy tải thư điện tử từ máy chủ về máy của mình. |
| IMAP | ai-máp | giao thức đồng bộ thư điện tử Bộ quy tắc để xem thư điện tử mà thư vẫn nằm trên máy chủ. |
Câu hỏi trắc nghiệm có đáp án
Mấy câu mẫu để bạn tự kiểm tra ngay. Trong ứng dụng, bài này có đủ 26 câu, chấm điểm tự động và giải thích từng câu sai.
- 192.168.1.256
- 10.0.45.300
- 172.16.8.20
- 192.168.1
- Phân giải tên miền thành địa chỉ IP tương ứng của máy chủ
- Cấp phát địa chỉ IP tự động cho các thiết bị vừa kết nối vào mạng
- Mã hoá dữ liệu trước khi truyền đi để người ngoài không đọc được
- Ghi sẵn một mã số cố định vào card mạng của mỗi thiết bị
- Bốn dãy số khác nhau, vì mỗi thiết bị được cấp riêng một địa chỉ IP công cộng
- Cùng một dãy số giống nhau, vì cả bốn thiết bị ra Internet qua chung địa chỉ IP công cộng của router
- Bốn thiết bị đều hiện dãy 192.168.1.1, vì đó là địa chỉ mà trang web ngoài Internet nhìn thấy
- Không thiết bị nào hiện được kết quả, vì địa chỉ IP là thông tin bí mật của thiết bị
- a)Trong địa chỉ IPv4, mỗi nhóm số chỉ nhận giá trị từ 0 đến 255, nên dãy 192.168.4.260 không phải là một địa chỉ IPv4 hợp lệ.Đúng
- b)IPv6 được đưa vào sử dụng chủ yếu vì kho địa chỉ IPv4 đã cạn kiệt trước số lượng thiết bị nối mạng ngày càng lớn.Đúng
- c)Địa chỉ IP động là địa chỉ do người dùng tự gõ cố định vào phần thiết lập mạng, còn địa chỉ IP tĩnh là do máy chủ DHCP cấp tự động mỗi lần kết nối.Sai
- d)Trong tên miền dulieu.sokhoahoc.gov.vn, thành phần dulieu chính là tên miền cấp cao nhất.Sai
- (a) Đúng - mỗi nhóm của địa chỉ IPv4 được lưu bằng 8 bit nên chỉ biểu diễn được các giá trị từ 0 đến 255; số 260 vượt ngưỡng nên dãy đó không hợp lệ.
- (b) Đúng - IPv4 chỉ cho khoảng 4,3 tỉ địa chỉ, không đủ cho lượng thiết bị hiện nay, nên IPv6 với độ dài 128 bit ra đời để mở rộng kho địa chỉ.
- (c) Sai - hai khái niệm bị đảo ngược: IP tĩnh mới là địa chỉ do người dùng đặt cố định bằng tay, còn IP động do máy chủ DHCP cấp tự động mỗi lần thiết bị kết nối.
- (d) Sai - tên miền phải đọc từ phải sang trái, nên tên miền cấp cao nhất là vn, còn dulieu nằm ngoài cùng bên trái nên là tên miền con.
Thử ngay: minh hoạ từng bước
Bấm từng bước để tự xem cơ chế hoạt động, hoặc bấm “Tự chạy” cho nó tiến mỗi giây một lần. Đổi được dữ liệu đầu vào - không cần đăng nhập.
Học trọn bài này trong ứng dụng
Bài giảng đầy đủ, 26 câu luyện tập chấm tự động, thi thử đúng cấu trúc đề tốt nghiệp (24 trắc nghiệm + 4 Đúng/Sai), bài thực hành máy tự chấm và gia sư AI giải thích chỗ sai.
Phần học miễn phí, không cần tạo tài khoản.
Bài liên quan - Mạng máy tính, Internet & IoT
Cùng mạch kiến thức với bài này, học nối tiếp cho chắc phần lí thuyết.